Bilgi Düzelt İletişim

Demir Eksikliği ve Kansızlık (Anemi) Belirtileri Nelerdir?

Dahiliye ve İç Hastalıkları
Demir Eksikliği ve Kansızlık (Anemi) Belirtileri Nelerdir?

Demir eksikliği anemisi (kansızlık), vücutta kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) dokulara oksijen taşımasını sağlayan "hemoglobin" proteinini üretmek…

Dahiliye ve İç HastalıklarıGüncel rehber

Demir Eksikliği ve Kansızlık (Anemi) Belirtileri Nelerdir?

✓
Kısa cevap

Demir eksikliği anemisi (kansızlık), vücutta kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) dokulara oksijen taşımasını sağlayan "hemoglobin" proteinini üretmek için yeterli demir bulunmadığında ortaya çıkar. En belirgin belirtileri; aşırı halsizlik, soluk cilt, nefes darlığı, üşüme (özellikle el/ayak soğukluğu), çarpıntı ve şiddetli saç dökülmesidir. Tedavide demir hapları/şurupları kullanılır, ancak ilacın emilimi için C vitamini (ör: portakal suyu) ile birlikte alınması, çay/kahve ve süt ürünleriyle tüketilmemesi gerekir.

⚕️Demir Eksikliği Neden Olur?

Vücut, oksijen taşımak ve enerji üretmek için demire muhtaçtır. Demir depolarının (Ferritin) tükenmesi ve kanda hemoglobin (Hb) seviyesinin düşmesi kansızlık (anemi) ile sonuçlanır. Başlıca nedenler:

Kan Kaybı (En Yaygın Neden)Kadınlarda şiddetli ve uzun süren adet (regl) kanamaları demir eksikliğinin 1 numaralı nedenidir. Yetişkinlerde mide ülseri, hemoroid veya bağırsak polipleri nedeniyle olan görünmez kanamalar da demiri tüketir.
Yetersiz BeslenmeKırmızı et, karaciğer, yumurta gibi demir yönünden zengin hayvansal gıdaların az tüketilmesi veya yanlış diyetler. (Özellikle vegan/vejetaryen beslenme).
Emilim SorunlarıÇölyak hastalığı, mide ameliyatları (tüp mide vb.) sonrası bağırsakların gıdalardaki demiri emememesi.
Artan İhtiyaçHamilelikte ve emzirme döneminde, bebeğin gelişimi için annenin demir ihtiyacı iki katına çıkar.

⚕️Demir Eksikliği (Kansızlık) Belirtileri Nelerdir?

Dokulara ve organlara (özellikle beyne ve kalbe) yeterli oksijen gitmediği için vücut şu sinyalleri verir:

Şiddetli Yorgunluk ve HalsizlikEn küçük fiziksel aktivitede (merdiven çıkmak gibi) bile tükenmiş hissetmek.
Ciltte SoluklukYüzün, göz kapaklarının içinin ve dudakların pembe/kırmızı rengini kaybedip beyazlaşması (solması).
Nefes Darlığı ve Kalp ÇarpıntısıKalp, eksik oksijeni telafi etmek için daha hızlı ve güçlü atmak zorunda kalır.
El ve Ayaklarda ÜşümeKan dolaşımındaki yetersizlik nedeniyle uç organların sürekli soğuk olması.
Baş Dönmesi ve Baş AğrısıBeyne giden oksijenin azalması sonucu.
Tırnak ve Saç ZayıflamasıTırnaklarda çukurlaşma (kaşık tırnak), kırılma ve yoğun saç dökülmesi.
Pika SendromuToprak, buz, kağıt veya kireç gibi gıda olmayan maddeleri yeme isteği (özellikle çocuklarda ve hamilelerde görülür).

⚕️Nasıl Tedavi Edilir? (Demir İlaçları Nasıl Kullanılmalı?)

Doktor teşhisi sonrası reçete edilen hap, sıvı form (şurup) veya ağır vakalarda damar yoluyla (IV) demir takviyeleri kullanılır. Ancak demir tedavisinde ilacın türünden çok ilacın nasıl alındığı önemlidir:

C Vitamini EtkisiDemir ilacını bir bardak portakal suyu ile veya bol limonlu bir salata ile tüketmek, demirin bağırsaklardan emilimini %30'a kadar artırır.
Düşman Gıdalar (Emilimi Engelleyenler)Demir ilacını alırken (2 saat öncesi ve sonrası dahil) süt, yoğurt, peynir (kalsiyum), siyah çay, kahve (tanenler) ve kepekli tahıllar KESİNLİKLE tüketilmemelidir. Bu gıdalar demiri bağlayarak çöpe gitmesine neden olur.

❓Sık sorulan sorular

Demir hapı kilo aldırır mı?

Hayır, demir ilaçlarının hiçbir kalorisi yoktur ve doğrudan kilo aldırmazlar. Ancak kansızlığı olan bir kişi tedavi olduğunda, iştahsızlığı ortadan kalkabilir ve metabolizması normal seyrine döndüğü için daha fazla yemek yiyebilir. Kilo alımının sebebi demir değil, artan iştahtır.

Demir ilacı neden midemi bulandırıyor ve dışkımı siyah yapıyor?

Demir haplarının en sık görülen yan etkisi mide bulantısı, kabızlık ve mide ağrısıdır. Bu nedenle genellikle aç karnına alınması istense de, eğer tolere edemiyorsanız doktor tavsiyesiyle tok karnına veya farklı bir form (lipozomal demir vb.) kullanılabilir. Demir ilaçları dışkı rengini siyah veya koyu yeşile boyar, bu tamamen normal ve zararsız bir durumdur.

En çok demir içeren besinler nelerdir?

Demir, "Hem" (hayvansal) ve "Hem-olmayan" (bitkisel) olarak ikiye ayrılır. Hayvansal demirin vücutta emilimi çok yüksektir. En zengin kaynaklar; Kırmızı et, karaciğer, yumurta sarısı, tavuk ve balıktır. Bitkisel kaynaklar ise; mercimek, nohut, kuru fasulye, ıspanak, pekmez (özellikle keçiboynuzu) ve kuru üzümdür.

Tıbbi bilgilendirme

Bu makale eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır. Demir eksikliği anemisi, kalp ve beyin sağlığını doğrudan etkiler. Tedavisi için altta yatan nedenin (örneğin gizli kanama) doktor tarafından bulunup ona göre ilaç kullanılması gerekir.